Bán chi liên: Đặc điểm, công dụng và bài thuốc chữa bệnh

0

Bán chi liên là một vị thuốc được dùng nhiều để chữa viêm nhọt, làm thuốc lợi tiểu,… Đặc điểm, công dụng và bài thuốc chữa bệnh của bán chi liên ra sao? Hãy cùng tìm hiểu.

Theo tài liệu: Cây thuốc và động vật làm thuốc tập I trang 172-173.

Tên gọi

  • Tên khoa học: Scutellaria barbata don
  • Tên đồng nghĩa: scutellaria rivularis Wall
  • Tên khác: Hoang cầm râu, thẩm râu
  • Họ: Bạc hà (Lamiaccac).

Mô tả

Cây thảo, mọc bò, cao 15-20cm. Thân mảnh, hình trụ, mọc đứng, nhẵn hoạc có lông nhỏ. Lá mọc đối, hình trứng, dài 1.5-2.5cm, rộng 0.7-0.8cm, gốc hình nêm hoặc hình tưn, đầu nhọn, mép khía răng, mặt dưới rất nhạt; những lá gần ngọn không cuống, những lá phía dưới có cuống mảnh dài 5-6mm

Hình mô tả cây bán chi liên
Hình mô tả cây bán chi liên

Cụm hoa mọc ở kẽ lá; lá bắc dạng lá; đài hình chuông, dài 1.5-2mm, nhẵn hoặc hơi có lông, không có đường sống rõ; tràng màu xanh lơ, dài 910mm, hơi loe ở đầu, chia 2 môi, mỗi trên có 3 thùy, thùy giữa lớn, thùy bên hẹp, môi dưới rộng và tròn; nhị 4 đính vào 1/3 phần dưới tràng, không thò ra ngoài, chỉ nhị có lông ở gốc; bầu nhăn

Quả nhăn hoặc có lông

Màu hoa: tháng 11.

Phân bổ và sinh thái

Bán chi liên phân bổ chủ yếu ở vùng nhiệt đới châu Á, Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc, Nepan, Ấn Độ,Mianma, Thái Lan, Lào và Việt Nam. ở Việt Nam, cây thường gặp ở các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ,…. Vị thuốc này là loại cây ưa ẩm, ưa sáng, thường mọc ở nơi đất thấp, ẩm như ruộng mới bỏ hoang, đất trồng trong thung lũng, ven đồi và gần các nguồn nước. Cây con mọc từ hạt được thấy vào tháng 4-5; sinh trưởng phát triển nhanh trong mùa hè; sau màu hoa quả cây có thể tàn lịu vào giữa mùa thu. Hạt bán chi liên nhỏ, phát tán gần nên trong tự nhiên thường thấy cây mọc quần tự thành từng đáp nhỏ.

Bộ phận dùng

Toàn cây thu hái quanh năm, dùng tươi hay phơi khô.

Thành phần hóa học

Toàn cây bán chi liên chứa: scutellarin scutcllarein, carihamidin, isocarthomidin

(Ư. Tang và cs, 1992). Ngoài ra còn có alcaloid, hợp chất phenol, sterol, tanin

Rwx có cholesterol, β – sitosterol, acid stearic (Trung dược từ hải 1, 1993)

"Thành

Tác dụng dược lí

Flavonoid scutellarin có tác dụng ức chế hoạt độ của protein kinase C não chuột cống trắng được tính chế một phần

Tính vị công năng

Bán chi liên có vị hơi đắng, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, lợi tiểu, tiêu sưng, giảm đau

Công dụng

Bán chi liên được dùng chữa đinh nhọt, viêm gan với liều 20-40g cây kho sắc uống. Dùng riêng hay phối hợp với các vị thuốc khác.

Trong y học Trung Quốc, toàn cây khô bán chi liên được dùng làm thuốc hạ sốt lợi tiểu và điều trị khối u tân sinh, áp xe phổi, lao phổi xơ, viêm ruột thừa viêm gan, xơ gan cổ trướng. Dùng ngoài, cây tươi giã đắp và nấu nước rửa, trị mụn nhọt sưng đâu, viêm vũ, viêm mủ da, sâu quảng, rắn độc cắn, sâu bọ cắn, đòn ngã tổn thương. Ngày 20-40g sắc uống. Còn dùng thay ích mẫu trị bệnh phụ khoa

Bài thuốc có bán chi liên

Chữa ung thư phổi, ung thư gan, ung thư trực tràng ở thời kì đầu

Bán chi liền 40g, bách hoa xà thiệt thảo 40g. Sắc uống ngày một thang hoặc nấu nước uống thay trà hằng ngày.

 

You might also like